Bij het zitten in zen (zazen) vind ik mijzelf terug in een houding die zorgvuldig is opgebouwd: stevig als een berg en stromend als een rivier, met een zacht gestrekte rug. Het borstbeen iets opgetrokken, de kin wat naar achteren, zodat de oren boven de schouders staan. Met een denkbeeldig draadje aan mijn kruin ‘trek’ ik mij richting het plafond. Zo is er een rechte lijn van mijn kruin naar beneden langs mijn nek, tussen mijn schouderbladen naar de grond. Mijn ogen zijn bijna dicht, geloken, en ik richt mijn blik op een plek voor me of ik houd mijn ogen dicht, maar in ieder geval ben ik heel aanwezig, hier en nu.
Deze houding geeft houvast. Zo kan ik onbewegenlijk zitten. Rechtop, maar niet verstijfd en star! Dat zou onbewegenlijkheid ook kunnen uitdrukken. Maar dit wordt niet bedoeld. Het stille zitten is actief zitten in een dynamisch evenwicht, waarbij heel subtiel de houding steeds wordt gecorrigeerd. De onderrug wordt steeds iets opgetrokken als hij inzakt, de schouders worden heel licht bewogen als er teveel spanning ontstaat, de gezichtsspieren worden ontspannen als ze te strak staan, enzovoorts. Zo ben ik steeds bezig met deze rechte houding in stand te houden. Zitten is op deze manier een oefening en een beoefening. Het is het cultiveren van een rechte houding. Maar het is ook ‘je rug recht houden’, een standvastige houding aannemen die tegelijkertijd soepel is en meebeweegt. Eigenlijk zoals ik ooit bij Judo leerde staan: stevig op de voeten, meebewegend met wat komen gaat.
Deze houding is ook oprecht in de betekenis van eerlijk en betrouwbaar, open en duidelijk over mijn bedoelingen. Als zenleraar wil ik mijn leerlingen zoveel mogelijk leren over wat zen is en wat zen voor hen kan betekenen. Oprechte mensen communiceren helder, eerlijk en ondubbelzinnig over hun intenties. Ze hebben geen dubbele agenda en zijn daarom te vertrouwen. Mijn intentie als zenleraar is om mijn leerlingen te helpen beperkende gedachten over zichzelf, de ander, de wereld, los te laten, zodat ze vrijer in het leven kunnen staan. Tenslotte doet degene die oprecht is wat hij zegt en zegt hij wat hij doet. Doen en denken komen overeen met wat verklaard wordt. Wat ik wil laten zien is niets minder dan de Boeddha, de Bodhisattva en het in harmonie leven met jezelf en met anderen.
donderdag 9 april 2026