Het zoeken naar een eigen vorm van in de beoefening van zen. Daar gaan dit najaar de lessen en de columns over. Vragen als: ‘Hoe beoefen ik zen?’ en ‘Wat is ‘mijn’ zen?’ zijn vragen waarop ik de komende maanden een antwoord wil zoeken. Niet om dit vast te leggen – de zenbeoefening is permanent in beweging – maar om te onderzoeken welke vormen van zen mij aanspreken. Ik ga ervan uit dat dit helpt bij het vinden van ieders eigen unieke zenweg, een eigen vorm waarop je zen wil beoefenen.
Een eigen weg gaan is de enige manier om je zen eigen te maken en zen te laten beklijven. Het is het verschil tussen zen beoefenen en zen zijn. Uiteindelijk gaat het om de realisatie van zen in mijn eigen leven, om zen ‘real’ te maken, een echt deel van mijn bestaan, zodat er geen onderscheid meer is tussen mijn beoefening en mijn leven. Beoefening is geen doel op zichzelf, maar een hulpmiddel.
In het begin oefen ik met mijn houding, adem en het temmen van gedachten, die als een wild paard door mijn hoofd razen. Ik train een vaardigheid om hier mee om te gaan. Later wordt dit oefenen een beoefening waarin ik mijzelf overgeef aan het zenritueel van buigen, zitten, lopen, luisteren, theedrinken, enzovoort. Tenslotte is deze beoefening een stukje van mijzelf. Ik ben niet meer bezig om iets met zen te doen, ik ben zen op mijn eigen unieke manier.
Je zou dit proces goed kunnen vergelijken met het leren van een ambacht, bijvoorbeeld jezelf ontwikkelen tot een vakbekwame timmerman. In het begin leer je de theorie en oefen je de handvaardigheden door de meester na te doen. Na een aantal jaren doe je examen, je levert een werkstuk af en dan heb je een diploma als volleerd timmerman. Maar dan begint het: eindeloos schuren, schaven en timmeren. Alleen zo wordt het behaalde diploma omgezet in een fysieke werkelijkheid: mens en diploma worden één, een timmerman die op zijn eigen unieke manier zijn werk doet. En als je bewonderend naar zijn vaardigheden kijkt en vraagt ‘Hoe doe je dat?, krijg je als antwoord ‘Geen idee, veel oefenen, denk ik!’
dinsdag 5 september 2017