‘Life flows on within you and without you’ , zingt George Harrison op Sgt Pepper, de bekende langspeelplaat van The Beatles. Al stroomt het leven door mij heen en blijft dit leven stromen, ook als ik er niet meer ben, het verandert niets aan mijn situatie: mijn leven is tijdelijk. En, voor zover ik dat kan overzien, heb ik maar één leven.
Dit ene leven, daar moet ik het mee doen. Zijn of niet zijn, dat is dan ook de kwestie. Omarm ik dit leven of ga ik er op een afstandje naar staan kijken. Hoe laat ik zien dat ik er ben? Wat is mijn expressie van dit zijn? Wat is de essentie?
Wakker worden! Daar gaat zen over. Daar schrijft meester Dogen over. Over zijn vergaan, zijn vergankelijkheid en zijn bestaan. Zijn inzicht is dat hij volledig bestaat en aanwezig is in zazen, dit zitten op een kussentje met een rechte rug. Hij noemt dit: ‘alleen maar zitten’ oftewel shikantaza. Lichaam en geest vallen weg. Weggevallen is er alleen maar dit: een lichaam en geest zijn zonder enig idee over dit lichaam en deze geest.
In zazen is er geen tijd, geen begin, geen einde. Alles valt weg. Zo opent zich een universum, een bestaan waarin alles compleet is. Zazen is aanwezig zijn zonder denken over denken; het is volledig zijn zonder interactie. Het is onvervreemdbaar intiem. Noch recht, noch krom is het een bevestiging van de totale vervulling van dit leven, zonder vlek of smet. Zo beschrijft Dogen zazen en hij eindigt met:
“Het water is helder over de hele aarde. Een vis gaat voort als vis. De lucht is uitgestrekt recht tot in de hemelen. Een vogel vliegt als een vogel”.
En een mens beweegt als een mens. Zazen is de hoogste culturele expressie van de lust tot leven en de bereidheid te sterven, zeg maar ‘de dharma’. Ik ben vervult van levensenergie en doordrongen van het besef dat ik dit alles eens zal moeten opgeven, loslaten. Zazen is geen verdienste, het is onpersoonlijk: het zit, het ademt, niet ik.
Dit te cultiveren, daar gaat het om!
donderdag 21 mei 2015