Terwijl velen in Culemborg druk doende waren verkoeling te zoeken aan de Lek, nam ik een duik in de Zenrivier. Ik was niet alleen, vijf dappere spirituele krijgers vergezelden mij. Dit klinkt reuze mysterieus en wellicht vraagt de lezer zich af of mijn medestrijders en ik nog op aarde waren, of wij het ook warm hadden en of de zenrivier verkoeling bracht.
Ja, wij hadden het ook warm en heel aards reisden we naar Uithuizen, in het noorden van Groningen, naar Zen River Temple. Wat al scheelde was de temperatuur, die lag in Uithuizen toch een paar graden lager dan in de rest van het land. Verder liggen de gebouwen van Zen River heerlijk in de schaduw op een terrein met heel veel bomen en planten. Een ideale plaats om te zijn op een warme dag in de zomer. Dat had ik vorig jaar al ondervonden toen ik hier voor het eerst was. Toen was ik gekomen om het (zen) kloosterleven te ervaren en te werken aan mijn Okesa, een soort omslagdoek die de leer van de Boeddha symboliseert. Deze Okesa heb ik 20 december vorig jaar officieel van mijn leraar Nico Tydeman gekregen, toen ik zelf zenmonnik werd. Door mijn verhalen over Zen River raakten de mensen die bij Zentrum Culemborg zazen komen doen, geïnteresseerd in wat er zoal gebeurt in een zenklooster. Daar kun je veel over vertellen, maar het beste is toch om het gewoon te ervaren. Zo ontstond het plan om aan het eind van seizoen een weekend naar Zen River te gaan.
Op vrijdagavond werden Linda, Caro, Carlijn, Eric, Rudolf en ik hartelijk ontvangen door Helma, één van de ongeveer vijftien vaste bewoners van Zen River. De eerste indrukken waren overweldigend. Het grote verschil met zazen zoals we dat in Culemborg doen is dat men zich hier volledig onderdompelt in de (be)oefening die zen is. Zen River noemt zich ook een trainingscentrum, alles wat je doet is, vanaf het moment dat je binnenkomt, is training. Zitten, eten, met elkaar omgaan, lezen, studeren, enz., allemaal training, training voor jezelf. Om jezelf beter te leren kennen en op die manier open te staan voor de ander. Het is zoals Roshi Tenkei tegen ons zei: “Wij, de vaste bewoners, houden het bad (de zentraditie) warm, zodat bezoekers een (zen)bad kunnen nemen”. En een warm bad was het! Hartelijk, vriendelijk en liefdevol werden we de weg gewezen op het zenpad. Dit begint in de ochtend om vijf uur als ik door getrommel en een bel wordt gewekt. Ik heb dan ongeveer een half uur om bij zinnen te komen en me te realiseren waar ik ben. Maar er staat thee en koffie klaar en dat helpt. Verder hoef ik niets te zeggen, iedereen weet wel dat het vroeg is en waarom we zijn opgestaan. Om half zes zit iedereen klaar in de zendo, met een mat en een kussen op mooie houten banken. Dan komt de Roshi binnen en buigt voor de bodhisattva Manjusri. Vervolgens loopt hij langs de banken om iedereen te groeten en met gevouwen handen groet iedereen terug, in stilte. In de zendo wordt alleen gezeten en gezwegen. Dan begint zazen en ik hoor het ruisen van de bomen, het tsjilpen van de vogels, het kwaken van de kikkers en ‘het gekraak’ van mijn gedachten. Ik volg mijn adem en ik oefen ‘alleen maar zitten (Shikantaza)’. Dan gaat de bel en ik ontdek dat er plotseling veertig minuten verstreken zijn. Bij het opstaan merk ik dat ik stijve benen heb en zere knieën. Dan volgt er een loopmeditatie, eerst langzaam en dan snel en uiteindelijk gaat iedereen weer naar zijn of haar eigen plek, keurig aangegeven met je naam. Na een buiging gaat iedereen weer zitten, maar nu met het gezicht naar de muur en zo volgt er nog een keer lopen en zitten. Om tien voor half acht gaat de kloosterbel en dan begint er een enorm getrommel en gebel. Het is de bedoeling dat iedereen de Okesa of de kleine vorm er van, de Rakusu, om doet. Hierbij wordt gezongen:
Weids is het kleed van bevrijding
Een vormloos veld van mededogen
Ik draag de leer van de Boeddha
Alle levende wezens bevrijdend
Maar dan in het Engels, want Zen River is een internationaal zenklooster. Als een ieder die een ‘kleed van bevrijding’ heeft, is aangekleed, klinkt er een belletje en dan begeven we ons naar de ruimte waar de ochtenddienst plaats vindt. We reciteren o.a. de Harsutra en de Sandokai, wat prachtig klinkt en maken veel buigingen om respect en dankbaarheid te tonen voor alles wat aan ons is overgedragen. En zo hebben we al twee trainingen te pakken, één naar binnen gericht (zazen) en één naar buiten gericht (zingen en buigen). Daarbij oefen je ook alertheid: je kijkt om je heen en doet wat de anderen ook doen. Dan volgt er nog een derde training: samen eten in de zendo volgen voorgeschreven regels (Oryoki style). Dat zijn zoveel regels, dat kan bijna niet goed gaan. Ook hier gaat het vooral om alertheid en niet om dat je het allemaal in één keer goed doet. Gelukkig kregen we tijdens de tweede zit in de ochtend eerst uitleg. Dan weet je een beetje wat je moet doen en waar je op moet letten.
Ondertussen zwemmen we in de zenrivier en houden het hoofd boven water. Je zou het er warm van krijgen, want bij steeds meer dingen ga ik denken: ‘doe ik het wel goed?’ Maar toch is het ook een verkoelend bad omdat er weinig tijd is om aan andere dingen te denken en het leven wordt vereenvoudigd tot het volgen van wat er volgens de kloosterregels van Zen River moet gebeuren.
Na het ontbijt is er een uurtje rust. Gewassen en met werkkleding staan we vervolgens om half tien klaar voor allerlei werkzaamheden in en rond het klooster. Dan is er om elf uur koffie en koek en daarna weer werk tot één uur. Na de warme maaltijd is er twee uur rust. Daarna is er een studie-uur, bijvoorbeeld in de bibliotheek, waar je alles over Boeddhisme en zen kunt vinden. Dan is er gelegenheid voor sport en beweging en om zes uur is er weer soep en brood. De dag wordt afgesloten met zazen van half acht tot negen en een kort ritueel om de dag te sluiten. Om tien uur is het hele klooster weer in diepe rust. Na zo’n dag kun je heerlijk slapen!
Met onze groep hebben we zo anderhalve dag meegedaan en kreeg iedereen een goede indruk van wat zen in het klooster inhoudt. De zenrivier is nat genoeg! Interessant waren ook de studieklassen, waarin we gezamenlijk teksten hebben gelezen en heel fijn was de persoonlijke meditatieles die Roshi Tenkei aan ons gaf. Na afloop, op de terugweg in de auto, was een ieder voldaan en tevreden. Volgend jaar weer? Ja, volgend jaar weer!
maandag 6 juli 2015