Een bevrijd bestaan

Ooit was er een tijd dat ik een antwoord zocht op de vraag  ‘ hoe’? Hoe richt ik mijn leven in? Dat was eind jaren zeventig en ik herkende mij in de vraag (en titel van een boek) ‘Hoe red ik mijn eigen leven?’ van Erica Jong. Ik las haar boek, maar ook boeken van andere feministes. Want daar zaten we toen middenin, in de feministische beweging. Ik voelde een verwantschap, al was het alleen maar door nog zo’n titel uit die tijd ‘De schaamte voorbij!’ (Anja Meulenbelt). Schaamteloos jezelf zijn, dat wilde ik als man ook wel. Deze vrouwen stelden vragen over het leven, die mij aanspraken: hoe je jezelf bevrijdt van rollen, verplichtingen, uiterlijkheden, enzovoorts. Met andere woorden, hoe kun je worden wie je werkelijk bent? Emancipatie, weten we inmiddels wel, is niet iets exclusief voor vrouwen. Vrouwen en mannen, alle mensen, moeten zich op de een of andere manier verhouden tot hun bestaan. Hierbij gaat het om de vraag of er zoiets is als een verlicht of, wat mij meer aanspreekt, een bevrijd bestaan?

De Boeddha laat zien dat een dergelijk bestaan mogelijk is. Maar hij is niet de enige. Jezus heeft het over ‘ het koninkrijk Gods’ en daarmee bedoelt hij niet een koninkrijk waar je na je dood naar toe gaat, maar een koninkrijk dat er hier en nu is, als je dat wilt zien. Het is zoals de Chinese Cha’nmeester Linji Lu zegt: ” Hier, in deze naakte homp vlees, is een ware mens zonder rang of stand. Elk moment gaat hij de poorten van jouw gelaat in en uit. Als er iemand is, die dit nog niet wist: kijk dan, kijk dan!”  En de filosoof Nietzsche schreef  ‘Ecce Homo’ , oftewel ‘Zie de mens!’ Op mij maakte de ondertitel van dit boekje een onvergetelijke indruk: hoe iemand wordt, wat hij is. Dat is het, dacht ik, ik moet worden wie ik ben!

Ik had geen idee hoe dat moest. Je kunt het niet besluiten. Worden wie je bent is vooral groeien, ontwikkelen, cultiveren. Op den duur, ooit, ontstaat er dan iets waarin je jezelf echt herkent of iets waarvan je erkent dat je dat hebt. Bijvoorbeeld iets als ‘rust’ . Mensen om mij heen zeiden vaak dat er zo’n rust van mij uitging. Ze bedoelden dat echt als compliment, maar ik vond het vreselijk. Ik wilde juist ‘ groots en meeslepend’ leven! Tot ik op een dag erkende dat er blijkbaar rust van mij uit ging. Niet veel later ben ik zenmeditatie gaan doen. Ik dacht: ‘ laat ik dan ook maar gaan doen waar ik goed in ben’. Het bleek een goede beslissing. Onder leiding van mijn zenleraar Nico Tydeman viel er veel van wat ik dacht en voelde op zijn plek en zo kreeg ik meer en meer het gevoel van ‘ dit ben ik’. Met zen redde ik mijn eigen leven!