In oktober 2014 was ik met Maarten Olthof en een klein reisgezelschap in het noorden van India. Het was een reis door Bihar, één van de armste staten van India en Nepal. De heilige plekken uit het leven van de Boeddha waren het reisdoel: zijn geboortestad Lumbini (Nepal), de stad waar hij verlichting bereikte, nu Bodhgaya, de stad waar hij zijn eerste leerrede hield, Sarnath, en de stad waar hij stierf, Kushinagar. De hele reis staat prachtig omschreven in het boek “Lopen in het voetspoor van de Boeddha”, geschreven door Maarten.
In dit stukje wil ik het hebben over Sarnath en wat me hier overkomen is. In Sarnath, ook wel Benares genoemd, is heel veel te zien. Niet alleen een museum met een prachtig beeld van de Boeddha, maar ook een tempel en een prachtige stoepa, de Dhamek-stoepa. Hier hebben ooit relikwieën van de Boeddha gelegen. Helaas zijn ze volgens goede Indiase Hindoegewoonte in de Ganges verstrooid, toen ze werden gevonden in de negentiende eeuw. Maar van de stoepa staat nog veel overeind. Je kunt goed zien dat het een enorm bouwwerk is geweest.
Sarnath is als woord afgeleid van Sarangath ‘aanvoerder der herten’. Het verhaal is dat dit het jachtgebied van de koning was en dat de twee kuddes herten met elkaar afspraken dat, om uitroeiing te voorkomen, er zich altijd een hert aanbood voor de maaltijd van de koning. Op een dag was het de beurt aan een drachtige hinde. Zij smeekte echter haar te sparen totdat zij haar kalf had gebaard. Hierop bood de leider van de kudde zich aan de koning aan. Deze daad van compassie ontroerde de koning dermate, dat hij de kudde voortaan met rust hield. Daarom werd deze plaats het hertenpark genoemd en het hertenpark bevond zich bij Rishipatana, ook wel Isipatnana. Dit betekent ‘rustplaats der zieners’. Op deze plek hield de Boeddha zijn eerste preek. In Bodhgaya had hij zijn grote inzicht verkregen en besloten dat hij ‘de wereld’ hierover wilde vertellen. Na een lange reis vond de Boeddha zijn oude metgezellen terug in Sarnath en hier begon hij met lesgeven. Want dit hadden ze elkaar beloofd, dat de eerste die groot inzicht zou krijgen, dit aan de anderen zou vertellen. Deze eerste leerrede van de Boeddha wordt ook wel het in beweging zetten van het wiel van de Dharma genoemd. Dharma is een woord met veel betekenissen. Hier betekent het ‘de leer’, maar het betekent ook zoiets als ‘natuurlijke wetmatigheid’ en het wiel is dan het symbool voor een rechtvaardig bestuur. Dit wiel is nog altijd terug te vinden in de vlag van India. In de eerste leerrede legt de Boeddha uit wat de middenweg is en wat de vier edele waarheden zijn. Met dit alles in gedachten liepen wij net als andere bedevaartgangers rond de Dhamekstoepa in Isipatana. Toen we aan de eerste ronde begonnen werd ik ingehaald door een oude Boeddhistische monnik. Hij gaf me een handjevol sleutelringen met in een hartje een afbeelding van de Boeddha, met de handen in de mudra van de Dharmachakra, wat staat voor het in beweging zetten van het wiel, duimen en wijsvingers vormen twee cirkels. Nadat we onze rondgang om de stoepa hadden volbracht gingen we in het gras zitten en ik deelde de sleutelhangers uit. We bespraken dit mooie gebaar en besloten om de monnik iets terug te geven bij het verlaten van het park. En zo werd ik er op uit gestuurd om de monnik op te zoeken en hem onze gave te overhandigen. Ik vond hem terug midden op een groot gazon. Ik ging naast hem zitten en sprak hem aan. Hij sprak goed Engels en toen ik hem onze gift had overhandigd, drukte hij meteen zijn duim tegen mijn linker neusgat en zei dat ik goed moest in inademen. Vervolgens duwde hij mijn andere neusgat dicht om uit te ademen. Zonder enige vraag of aarzeling leerde hij mij zijn ademhalingsoefening voor de geest. Dit maakte een diepe indruk op mij. Vooral de directheid waarmee dit onderricht gepaard ging, zorgde er voor dat ik wat beduusd van deze vriendelijke monnik afscheid nam.
Later ontdekte ik dat ik Nadi Sodhana had geleerd, ook wel wisselademhaling genoemd. Hierbij wordt er afwisselend door het linker en rechter neusgat geademd. Bij de uitvoering van Nadi Sodhana wordt een neusgat afgesloten, bijvoorbeeld door met de duim in de buurt van het neusbotje aan één zijde dicht te drukken. Op die manier adem ik door het ene neusgat gelijkmatig in. Adem even vasthouden. Dan door het andere neusgat weer uitademen. Wanneer ik ga mediteren, eer ik de monnik van wie ik dit leerde altijd met de woorden ‘voel hoe bij iedere inademing de lucht door je neusgaten naar binnenstroomt’.
dinsdag 22 november 2016